bemiddeling & begeleiding

Dè leugen van de eeuw?

Dè leugen van de eeuw?

By on feb 9, 2017 in Geen categorie | 0 comments

empathy_davewalker.cc

Illustratie door Dave Walker. www.davewalker.com

 

Twee oudere grijze mensen zitten tegenover mekaar in de trein, aan het raam. Ze kijken liefdevol in elkaars ogen en glimlachen af en toe alsof de ander net iets vertederend had gezegd. Ze zijn duidelijk al heel lang samen, die twee, 40jaar of misschien wel 50 of 60j huwelijk- wie telt nog? Er verschijnen tekstballonnetjes boven hun hoofd met van die wolkjes, dus “denkballonnetjes” eigenlijk. Het oude stel voert een conversatie over het dagje aan zee waar ze naar op weg zijn. Het gesprek speelt zich volledig in hun hoofd af, maar toch begrijpen ze elkaar, zonder woorden.

En dan de kop: “de trein is altijd een beetje reizen”.

Het is een oude NMBS reclame- alhoewel dat niet zeker is want ik schijn de enige te zijn die ze zich nog herinnert. Maar dat maakt het niet minder illustratief, we hebben het hier immers over een treffend beeld voor de idee waarmee we heel wat mensen opgroei(d)en. Het ideale plaatje van het oude, tedere, serene koppel dat geen woorden (meer?) nodig heeft om mekaar te verstaan. De partners for life die elkaar vanbinnen en vanbuiten kennen. Enkel nog rust is er. En een diepe warme vriendschap.

STOP  (soundtrack: een naald die krakend en krijsend over een plaat krast). Dit ideaalbeeld, dit sociaal denken heeft een ganse generatie mensen met totaal scheve verwachtingen doen opgroeien. Uiteraard zullen er mensen zijn die hier zelf al aan gedacht hebben, er zich niet naar gedragen of er een ander ideaalbeeld op nahouden.

Maar toch.

Ik zie zoveel mensen die dit ideaalbeeld van “elkaar verstaan zonder woorden” toch op de een of andere manier koesteren. Hoe verklaar je anders dat partners in een koppel dat “al lang samen is” op een bepaald moment stoppen- of vergeten- om te vragen naar de ander zijn/haar interesses, verwachtingen, angsten en bedenkingen. Niet alleen in grote dingen maar ook in de kleine, alledaagse onnozelheden. Niemand die gelooft dat persoonlijkheden statische gegevens zijn. Weinigen zullen stellen dat ze helemaal niet meer geïnteresseerd zijn in de ander. Maar toch gaan we ervan uit dat de ander niet verandert. Sterker nog, het wordt van en in een koppel vaak verwacht dat je precies weet hoe je geliefde in mekaar zit. Niet alleen hoe die zijn koffie drinkt maar ook wat hij denkt over religieus zijn. Hoe zij haar ei het liefst gebakken heeft en welke verwachtingen zij koestert over haar leven. Je moet het allemaal weten. En dat zonder er nog over te praten.

Vele lezers van deze post zullen nu denken: ‘wij praten toch nog? Ik weet wat de ander wil en voelt, dat schemert zo vaak door in dingen die hij of zij zegt en doet’. Maar daar zit net de valkuil; heel vaak spreken mensen niet ècht door. Want de sfeer zat net zo goed. Of er is geen tijd, je bent moe of je hebt het gevoel dat je het al zoveel hebt proberen uitleggen. Maar dat de ander niet verandert. Er wordt dan wel gepraat maar op een laag die veilig is, waar weinig risico’s zitten. Het is ook heel moeilijk om je eigen denkpatroon te identificeren, om het begrijpen en er dan uit te stappen. Om te stoppen met blikken, uitspraken, gebaren te interpreteren en te starten met vragen. En verder door te vragen. Zeker als de ander met hetzelfde obstakel worstelt.

Wat is dat eigenlijk, interpreteren? Volgens Wikipedia: Een interpretatie is een persoonlijk beredeneerd oordeel over de betekenis van een waarneming, een tekst of een stuk muziek. Het woord is verwant aan het Franse interprète, wat “tolk”, maar ook “vertolker” betekent. Dus iemand zegt of doet iets en jij geeft er een redenering aan (lees: je geest, je opvattingen, je mentale bagage doet dit). En dan ook nog een oordeel. En dan reageer je, op basis van die redenering en dat oordeel. En dan reageert de ander terug op een eigen redenering en oordeel over wat jij doet en zegt. Gevolg: een uitwisseling van woorden die heel vaak snel uit de hand loopt en waarbij koppels blijven vastzitten in het gevoel dat ze steeds dezelfde argumenten brengen maar dat de ander die niet hoort of begrijpt. 

Een patroon quoi. Een pijnlijk, lastig en hardnekkig patroon.

Maar nog gevaarlijker; een verborgen en sluipend patroon. Weggestoken achter steeds terugkerende irritaties en spanningen. “Ach je kent dat wel, hoe het gaat als je al heel lang samen bent. Dan is dat gewoon zo”. Dat krijg ik vaak te horen, zowel in mijn praktijk als bij vrienden en collega’s. Maar ik weiger dat te geloven. Je kan namelijk wel lang samen zijn en tegelijk groeien en evolueren. Hoe? Door vrij te geraken van het patroon aan conflicten en spanningen. In een relatie kan er immers ook ruimte zijn om je eigen identiteit steeds verder te ontwikkelen zonder de angst dat dit de ander van je weg drijft. Waarin je de rust kan vinden om gewoon soms lelijk te zijn en te doen.

Maar daarvoor is er een ander Groot Obstakel te overwinnen; de angst om kwetsbaar te zijn. En dat tegenover diegene “die je het beste kent..”.

Wordt vervolgd!